وقتی خزر هشدار می‌دهد و مسافران توجهی ندارند

به گزارش راهبرد معاصر، غرق شدن پنج نفر در دریای خزر در محدوده سواحل رامسر بار دیگر زنگ خطر را برای مسافران، شناگران و متولیان مدیریت سواحل به صدا درآورد؛ حادثه‌ای تلخ که نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از قربانیان نه به دلیل ناتوانی در شنا، بلکه به دلیل ناآگاهی از جریان‌های شکافنده، شنا در مناطق ممنوعه و بی‌توجهی به هشدارهای ناجیان غریق جان خود را از دست می‌دهند. 

دریا هر سال قربانی می‌گیرد، اما به نظر می‌رسد هنوز فرهنگ استفاده ایمن از سواحل به اندازه کافی جدی گرفته نشده است.

دریای خزر برای میلیون‌ها ایرانی، تصویر آرامش، سفر و تابستان است؛ ساحلی که خانواده‌ها برای فرار از گرمای شهرها به آن پناه می‌آورند و کودکان با شوق به سمت آب می‌دوند. اما همین دریای آرام، گاهی در چند ثانیه چهره دیگری از خود نشان می‌دهد؛ چهره‌ای که هر سال جان ده‌ها نفر را می‌گیرد و خانواده‌های بسیاری را عزادار می‌کند.

حادثه غرق شدن پنج نفر در روزهای اخیر تنها یک خبر نیست؛ هشداری دوباره است که نشان می‌دهد هنوز بسیاری از گردشگران خطر واقعی دریا را نمی‌شناسند. 

7 جوان غیر بومی و مسافر، عصر دیروز در منطقه توسکا سرای رامسر و در مصب رودخانه و محل تلاقی رودخانه به دریا اقدام به شنا کرده بودند.

مسلم قبادیان فرماندار رامسر در گفتگو با خبرنگاران افزود: این منطقه خارج از طرح دریا در منطقه شنا ممنوعه قرار دارد و به دلیل وجود امواج شکافنده قوی، حتی برای شناگران حرفه‌ای نیز خطرناک است.
 
او با بیان اینکه در منطقه‌ای که این 7 جوان برای شنا رفته بودند در هر 10 متر تابلو‌های شنا ممنوع نصب شده بود، اظهار کرد: با وجود همه علائم هشداری، متاسفانه این افراد اقدام به شنا در مصب رودخانه می‌کنند که دچار غرق شدگی می‌شوند.

فرماندار شهرستان رامسر در ادامه گفت: ماموران امداد و نجات و ناجیان غریق به محض اطلاع از این حادثه به محل اعزام می‌شوند و دو نفر را از خطر مرگ نجات می‌دهند.

قبادیان گفت: افراد نجات یافته برای مراقبت و درمان به بیمارستان امام سجاد (ع) رامسر منتقل می‌شوند اما متاسفانه پنج نفر دیگر جان خود را از دست می‌دهند.

او همچنین ادامه داد: نیرو‌های امداد و نجات و ناجیان غریق پیکر چهار نفر را از آب بیرون کشیدند و جست‌و‌جو برای یافتن پیکر یک غریق دیگر هم ادامه دارد.
 
فرماندار شهرستان رامسر بیان کرد:  حادثه در خارج از طرح دریا و منطقه شنا ممنوع اتفاق افتاده است.

وی در ادامه، گفت: در خصوص خطرات شنا در مناطق خارج از طرح دریا، با نصب علائم هشداری هشدار‌های لازم داده می‌شود اما متاسفانه برخی مسافران به این هشدارها توجه نمی‌کنند.
 
قبادیان بیان کرد: در داخل طرح دریا هیچ غرقی نداشتیم و در داخل طرح‌های دریا که برای شنا استاندارد سازی شده است ناجیان غریق حضور دارند و امکانات کافی برای جلوگیری از حوادث پیش بینی نشده فراهم شده است.
 
او همچنین افزود: مردم بومی به دلیل اطلاع رسانی رسانه‌های استانی و آگاهی داشتن از خطرات شنا در منطقه ممنوعه، عموما از شنا در این مناطق خطرناک خودداری می‌کنند اما برخی مسافران به دلیل آشنا نبودن به خطرات شنا در مناطق خارج از طرح، هشدار‌ها را جدی نمی‌گیرند.

فرماندار شهرستان رامسر از مسافران خواهش کرد از شنا در منطقه ممنوع، خارج از طرح دریا و جا‌های خلوت که ناجیان غریق و عوامل امداد و نجات حضور ندارند خودداری کنند.

وی خواستار همکاری لازم  با عوامل امدادی و ناجیان غریق شد.

بر اساس گزارش منابع محلی افراد غرق شده اهل آران و بیدگل بودند.

بسیاری تصور می‌کنند آرام بودن سطح آب به معنای امنیت کامل است، در حالی که خطر اصلی در زیر سطح آب جریان دارد؛ جایی که امواج شکافنده یا جریان‌های برگشتی، شناگر را بدون آنکه متوجه شود، ده‌ها متر به سمت دریا می‌کشند.

کارشناسان بارها تأکید کرده‌اند که بیشترین قربانیان دریای خزر شناگران حرفه‌ای نیستند، بلکه افرادی هستند که با اعتماد به نفس کاذب، هشدارها را نادیده می‌گیرند. بسیاری از آنان حتی شنا بلد هستند، اما در برابر قدرت جریان‌های شکافنده، مهارت شنا نیز کافی نیست.
امواج شکافنده برخلاف تصور عمومی، موج‌های بزرگ و خروشان نیستند.

 گاهی سطح دریا کاملاً آرام به نظر می‌رسد، اما در نقطه‌ای مشخص، جریان قدرتمندی از آب با سرعت زیاد به سمت عمق دریا حرکت می‌کند. فردی که وارد این محدوده می‌شود، احساس می‌کند نیرویی او را به داخل دریا می‌کشد. واکنش طبیعی اغلب افراد، شنا کردن مستقیم به سمت ساحل است؛ اقدامی که باعث تحلیل رفتن توان جسمی، خستگی شدید و در نهایت غرق شدن می‌شود.

نجاتگران توصیه می‌کنند اگر فردی در چنین جریانی گرفتار شد، نباید با جریان مبارزه کند، بلکه باید موازی ساحل شنا کند تا از محدوده جریان خارج شود و سپس به سمت ساحل بازگردد. اما مشکل اینجاست که بسیاری از مسافران حتی نام جریان شکافنده را هم نشنیده‌اند.

در سال‌های اخیر سازمان‌های مسئول بارها درباره خطر شنا در مناطق خارج از طرح‌های سالم‌سازی دریا هشدار داده‌اند، اما همچنان بخشی از مسافران برای دوری از شلوغی یا نزدیک‌تر بودن محل اقامت خود، مناطق فاقد ناجی غریق را انتخاب می‌کنند؛ مناطقی که هیچ امکانات امدادی، تجهیزات نجات یا نظارت مستمر در آن وجود ندارد.

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که فاصله بین گرفتار شدن یک شناگر و بی‌هوش شدن او بسیار کوتاه است. اگر در همان دقایق نخست امدادرسانی انجام نشود، احتمال نجات به شدت کاهش پیدا می‌کند. به همین دلیل حضور ناجیان غریق در سواحل اهمیت حیاتی دارد.

از سوی دیگر، خانواده‌ها نیز نقش مهمی در پیشگیری از حوادث دارند. بسیاری از قربانیان نوجوانان و جوانانی هستند که برای هیجان بیشتر وارد آب‌های عمیق می‌شوند یا برای گرفتن عکس و فیلم به نقاط خطرناک می‌روند. در برخی موارد نیز والدین تصور می‌کنند حضور چند دقیقه‌ در آب خطری ندارد، اما تنها چند ثانیه غفلت می‌تواند حادثه‌ای جبران‌ناپذیر رقم بزند.

شنا کردن هنگام غروب، شب، شرایط نامساعد جوی، پس از مصرف غذا یا در زمان خستگی شدید نیز احتمال وقوع حادثه را افزایش می‌دهد. همچنین استفاده از وسایل بادی مانند تیوپ و تشک بادی در دریای خزر بسیار خطرناک است، زیرا باد و جریان آب به سرعت این وسایل را از ساحل دور می‌کند.

کارشناسان مدیریت بحران معتقدند کاهش آمار غرق‌شدگی تنها با استقرار ناجیان غریق ممکن نیست. آموزش عمومی باید از مدارس آغاز شود. کودکان و نوجوانان باید با خطرات دریا، مفهوم جریان‌های شکافنده و رفتار صحیح هنگام بروز حادثه آشنا شوند. 

رسانه‌ها نیز می‌توانند با تولید محتوای آموزشی مستمر، نقش مهمی در افزایش آگاهی عمومی ایفا کنند.

در کنار آموزش، توسعه زیرساخت‌های ایمنی نیز ضروری است. افزایش تعداد برج‌های نجات، نصب تابلوهای هشدار چندزبانه، استفاده از پرچم‌های استاندارد هشدار، تجهیز سواحل به سامانه‌های اطلاع‌رسانی و حضور نیروهای امدادی در نقاط پرخطر می‌تواند از بسیاری از حوادث جلوگیری کند.

البته مسئولیت تنها بر عهده دستگاه‌های اجرایی نیست. گردشگران نیز باید بپذیرند که رعایت قوانین ساحلی بخشی از فرهنگ سفر است. عبور از موانع نصب‌شده، بی‌توجهی به پرچم قرمز، شنا در مناطق ممنوعه و نادیده گرفتن تذکر ناجیان غریق، تصمیم‌هایی هستند که ممکن است بهای آن جان انسان باشد.

نباید فراموش کرد که هر خبر غرق‌شدگی تنها یک عدد در آمار نیست؛ پشت هر حادثه خانواده‌ای قرار دارد که سفر تابستانی‌اش به عزاداری تبدیل شده است. کودکانی که پدر خود را از دست می‌دهند، والدینی که فرزندشان دیگر به خانه بازنمی‌گردد و خانواده‌هایی که خاطره شیرین سفر برای همیشه به کابوس زندگی‌شان تبدیل می‌شود.

حوادث اخیر بار دیگر ثابت کرد که مهم‌ترین راه نجات، پیشگیری است. اگر هشدارهای هواشناسی، توصیه‌های ناجیان غریق و محدودیت‌های شنا جدی گرفته شوند، بسیاری از این مرگ‌ها هرگز رخ نخواهد داد. 

دریای خزر زیبایی‌های بی‌شماری دارد، اما احترام گذاشتن به قوانین آن شرط لذت بردن از این نعمت طبیعی است.

غرق شدن پنج نفر در یک حادثه، باید فراتر از یک خبر روزانه دیده شود؛ این رخداد زنگ هشداری برای همه است؛ از مسئولانی که باید زیرساخت‌های ایمنی را تقویت کنند تا مسافرانی که باید بدانند چند دقیقه بی‌احتیاطی می‌تواند آینده یک خانواده را برای همیشه تغییر دهد.

امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز است که فرهنگ «شنا فقط در مناطق مجاز» به یک مطالبه عمومی تبدیل شود. جان انسان‌ها ارزشمندتر از آن است که قربانی بی‌توجهی به چند هشدار ساده شود. اگر آموزش، نظارت و مسئولیت‌پذیری در کنار هم قرار گیرد، می‌توان امیدوار بود که تابستان‌های آینده، اخبار سواحل خزر به جای روایت مرگ، روایت آرامش و خاطرات خوش سفر باشد.